Gaur egungo egoera aldatzen ari da, gero eta normalagoa da gure klaseetan irakaslei errespetua faltatzea, ikasleen partetik. Autoritatearen irudiak murrizten ari dira eta irakasleak aintzinean zuen autoritatea galdu egin du. Baina zergatik gertatu da hau? Ez dugu ondo interpretatu berdintasuna?

Antzematen da puntu batetik bestera igaro garela. Frankismoaren hezkuntzan irakasleak oso zorrotz jokatzen zuten, hau da, autoritate militar moduan ibiltzen ziren. Han bizitako esperientzia beldurra sortu zuen gure gizartean eta hori ez du onik egin inori. Irakasleak autoritate eskasa du gaur egungo gizartean eta horregatik ikasleek errespetu gutxiz tratatzen dituzte haien irakasleak.

Irakasle askok euren ikasleen bezala jokatu nahi dute. Irakaslea lagun modu baten bezala ikusten dute gure gazteek. Horrek eragiten du ikasleak konfiantza maila oso altua izatea irakasleekin, ondorioz ikasle askok zirika edo jo egiten dituzte euren irakasleek. Hemen antzematen da lehen aipatutako aldaketa bortitza, irakasle autoritariotik, irakasle lagunarenganaino.

Uste dugu errespetua galtzearen ondorioa berdintasuna ondo ez ulertzearen abiapuntutik datorrela. Gure ustez denak maila berdinan gaudela esatea ekarri digu arazo hau. Bai, guztiak gara berdinak baina irakaslearen zeregina bere ikasleak ikastea da eta horretarako autoritate bat izan behar da. Autoritatea ez da izan behar modu txarrean, ikasleak diziplina militar baten moduan irakastea baizik eta irakaslearen irudia errespetuarekin ikustea.

Errespetua klaseetan gehiago ikusi beharko litzatekeen ezaugarria da, irakasleak bere errespetua irabazten jakin beharko luke, umeak errespetatzen jakin beharko lukeen moduan. Errespetu hau ez da lortzen umeen "colega" izaten, irakalsearen irudiak autoritatea izan behar du. Bien arteko errespetua izango da klaseko oreka mantentzea ahalbidetuko duena.

Amaitzeko aipatzekoa da errespetua ez dela eskatzen, irabazten baizik, honekin esan nahi duguna norbera bere errespetua irabazi behar duela bere jarduerekin, bai irakaskuntzan, bai bizitzaren beste arlo guztietan.

Klasean ikasteko egoera aproposena lortzea ez da samurra; ikasgela batean elkareragiten diren faktore eta pertsona askoren arteko oreka baketsua lortzea irakasle askoren desira izango litzateke. Egoera latz asko bizi dira eskolan, irtenbide asko eman zaie, frankismoko eskolako jendaurreko zigor fisikoetatik, zigor posmodernoetara. Hala ere ikasgela askotako giroa txarra izaten da, etengabeko begirune faltei amaiera eman izan gabe. Horrelakoetan irakasle askok geure buruari irtenbide magikoa non dagoen galdetzen diogu. Argi izan behar da klaseko bizikidetzan arazoak beti egongo direla, handiagoak edo txikiagoak, baina ez da inoiz egoera perfekturik izan. Hau kontuan hartuta “diziplina” eta zigor kontzeptuak analisatuko ditugu.

Harluxet Hiztegi Entziklopedikoaren esanetan: “Zigor”:
iz. 1. Makila luze eta mehea. 2. Jotzeko erabiltzen den makila edo bestelako tresna malgua. 3. Hutsegite edo delituren baten ordainetan, horretarako esku duenak ezarritako betebeharra. 4. PSIKOL. Laboratorioan egiten diren ikaskuntzari loturiko saioetan, erantzun jakin bati jarraitzen zaion estimulu mingarri edo ezatsegina, antzeko egoeretan aipatuerantzuna berriz ematea galarazteko. [...]

Definizio honetatik abiatuta zigorraren bi definizioen arteko erlazioa analizatu behar da. Zigorra hutsegite baten ordainetan bete behar den betebeharra izan daiteke, baita makila luze eta mehea edo estimulu mingarri edo desatsegina. Hiru adiera hauetatik “zigor” hitzaren irudi negatiboa ondorioztatu genezake. Opari hitzaren esanahia ikusiko bagenu zigorretik oso urrun egongo zen definizioarekin topatuko ginateke, nahiz eta opariak eta zigorrak errealitate berdin baten bi muturrak izan.
Haurrak heztean ezartzen zaizkien helburuei nola aurre egiten dituzten arabera emaitza onak edo txarrak izan dituztela ondorioztatzen da. Psikologo konduktisten tesien ondorioz umeak estimuluen bitartez erantzuten dute, pentsamolde horren ondorioz kanpotik ematen zaizkien estimuluen bidez aurretik ezarritako ibilbide baten barnetik zuzentzen saiatzen diren irakasle eta guraso ugari dira, are gehiago, oparien eta zigorren bitartez hezteko korrontea zabalduenetarikoa dela esan genezake.

Metodo honetan zerbait ondo ez doala ondorioztatzea ez da zaila: Metodo honi jarraituz emandako klase gehienetan umeak dituzten beharrei erantzun aproposa emateko ezintasuna ageri da. Irakasleak klaseko xedeak betetzeko ezintasuna errefortzuen erabilerari atxikitzea akats bat izango zen, faktore anitz porrotean esku hartzen dute eta ezin da ikuspuntu "multipolar"hau ahaztu. Hildo honetatik jarraituz hezkuntza sistemaren egitura osoaren porrota aletu genezake baina ez da gaurko mintzagaia.

Konduktisten taktika haurren nahia eta beharrak estimuluen bidez kontrolatzea da. Haurrak aurretik definitutako bidean zehar ibiltzen bada oparia ematea proposatzen dute, bidetik aterata, aldiz, zigorra ezartzea. Opariak eta zigorrak ondo edo gaizki egindako ekintzarekin erlazioa izan ohi dira eta horregatik klasean giro zehatz batera moldatzeko teknika honek ez ditu haren xedeak betetzen: Haurrak ez ditu betebeharrak egiten edo bizikidetza aproposa eramaten bere beharrak edo nahiak direlako, kanpoko opari bat lortzeko edo zigor desatzegina saihesteko baizik. Konduktisten metodoa behin eta berriz aplikatuz kanpoko estimuluen beharra duten haurrak hezten dira, etorkizunean arauak (arau sozialak, gizalegeak, trafiko legeak, talde konpromezua etab.) goiko gainbegiratzerik gabe eta etengabeko estimulatzerik gabe beteko ez dituztenak, arauen barneraketan alienazio bat egon delako, ekintzak kanpo estimuluengatik egiten direlako, ez barne behar eta betebeharrengatik.

Metodo konduktista puruaren erabilera kritikatzea pedagogiarentzako ona da baina muturreko pentsamoldeek askotan egiten dutena egoera batetik kontrakora pasatzea da, horregatik haurren estimulazioa kritikatzen ez dela azpimarratu behar da, ekintzarekin erlazionatu gabeko opari eta zigor negatiboak kritikatzen da. Errefortzu negatiboak eta zigor negatiboak badira haien bertsio positiboa ere egongo dela ondorioztatu behar da. Hauetan dago gakoa, jarrera positibo edo negatiboarekin erlazionatuta dagoen ekintza (harekin hitz egitea, zorionak ematea, patiora ateratzeko treneko makinista izatea etab.), egindakoaren onura edo kalteen gogoeta dakarrena, haurrak haien ekintzekin lotura sortzea ekarriko duena. Gogoeta hauetatik haurra haren etorkizunaren jabe izatea dakarren pentsamoldea garatzen da, bakoitza bere ekintzen ondorio positibo eta negatiboak ezagutzea eta onartzea.

Txiste konduktista, gainera ingelesez "Mmmm, Pavlov... Pavlov... Pavlov... izen hori aditzera ematen dit / kanpaina bat jotzen du"

Etengabeko Formakuntzaren inguruko lanerako gure taldeak aukeratu duen gaia hau da:

Klasean ordena eta diziplina nola mantendu, era positibo batean irakaslearekiko eta beste ikaskideekiko errespetua lantzeko eta ahal den neurrian zigorrik gabe klasean giro ona lortzea.

Irakasleak izango garela abiapuntua hartuta eta klaseetako errealitatea askotan gatazkatsua delako errespetu faltei aurre egiteko metodologiak aztertu nahi ditugulako.

Gure heziketan hainbat trataera ezberdin ikusi ditugu, emaitza hobeak eta txarragoak izan zituztenak baina ikasleen ikuspuntutik batzuk etikoki zalantzagarriak. Nola hezi etikoki? Klasean sortzen diren arazoak guztion artean nola aurre egin?

Aurreko astean egindako elkarrezketetan lortutako ideiak amankomunean jarri ondoren kontzeptu mapa hau eraiki dugu. Honetan oso argi ikusten dira hezkuntzan dauden arazoak eta horiei aurre egiteko proposatzen ditugun irtenbideak.

Halpern, D. F., Eliot, L., Bigler, R. S., Fabes, R. A., Hanish, L. D., Hyde, J., Liben, L. S., et al. (2011). The Pseudoscience of Single-Sex Schooling. Science, 333(6050), 1706 –1707. doi:10.1126/science.1205031, Kruse, A.-M. (1992). ¿Cómo pueden ayudar a las chicas las experiencias escolares? ¿Pueden ser las instituciones para un solo sexo y las agrupaciones dentro de escuelas mixtas parte de la solución? Desde las mujeres: modelos educativos, coeducar/segregar? (or. 55–84). Universidad de Granada. eta Ballarin, P. (d. g.). El mito de la coeducación. testuak kontzeptu mapa baten bidez konparatu ditugu Bubbl.us zerbitzuaren bitartez. Testuen analisiaren ondoren honen ideia nagusiak atera ditugu, kontzeptu mapara pasatu eta elkarren artean semantikoki lotu.


Irudiak handian ikusteko klikatu.

Inoiz ezin da ume baten kreatibitaeta ostopatu behar, beraiek sortutako ideiak garatzen utzi behar diegu, hau garapen osoa lortzeko bide bakarra delako.

-Nola ekiditu aurreiritzien eragina talde masifikatuetan non ikasleak gertuz ezagutzea oso zaila da.

-Esperimentuaren arazo etikoak. Ume hauek urte batez mespretxatuak izan dira eta hezkuntza txarrago batera behartzearen etika.

 Argi dago aurreiritziak ez izatea zaila dela, berez ateratzen zaigulako, baina hauek ekiditzen saiatu behar ditugu. Klaseetan arazo hauek sortzen dira eta hau agerian geratzen da talde handietan, non irakalsea ezin ditu klaseko ume guztiak ezagutu. Aurreiritziak egiterakoan irakaslea berak estimulo positiboagoak bidaltzen dizkio beraren ustez ikasle argienei eta berriz bera pentsatzen duen ikasle txarrei bestelako trataera ematen die konturatu barik.

 Horregatik klase handietako irakasleek bi irtenbide izan ditzakete nire ustez, alde batetik klasea talde txikietan banatzea, umeak ezagutzea errazten duen irtenbidea izan ahal dena eta gainera bestealako ezagutzak garatu ahal izango dute, hala nola lankidetza.
 Bestetik klase interaktiboagoak egitea izango litzateke, horrela ikasleen partaidetzarekin era dinamikoago batean ikasiko dute eta irakasleak beraien iritzia eta izaera ezagutu ahal izango duen.

 Irtenbide hauek aplikatu baino lehen irakasle guztiak ezagutu beharko lukete Pigmaleon efektua, horrela konturatuko lirateke nolako eragina duten aurreiritziak umeen hezkuntzan.

 Aipatzekoa da baita Pigmaleon efektuaren frograpenak sortzen dituen arazo etikoak. Frogapen hau egiterakoan ume talde bat bere hezkuntzaren urte bat galdu egin zuen, irakaslea beraiengan konfidantza gutzi izatea motibazio falta sortu zuelako.

 Pertsona asko esango dute guztien onerako izan zela frogapen hau, baina beste era batean egin ahal izan zen? Nire ustez bai, ume txiki batzuen beharrezko hezkuntza ostopatu ordez, bestelako era batean egin behar izan zuten, adibidez futbol talde batean edo dantza klaseetan. Hauek ez dutelako ostopatzen ume baten oinarrizko hezkuntza.

Pasaden astean Espainiako Gobernuko hezkuntza, kultura eta kiroletako ministroak, José Ignacio Wert, urriak 24an bere LOMCE proiektuaren kontra antolatu egin diren mobilizazioak, "urtebetetze festa bezalakoak" izango direla adierazi zuen. Antza denez estatu mailan sindikatuek konbokatu duten greba hau bromatzat hartu egin du ministroak, Urrian ikusi ahal izango dugu ze nolako partaidetza eta ondorio ekarriko dituen grebak.