Lau hilabeteko honetan ikasitako guztia antolatzea ez da lan erraza izan, buruan ostegunean entregatutako moduloaren azken pintzelkadak, Syllabusa, bloga, egindako lanak errepasatu. Espero nuena baino gehiago ikasi dut ikasgai honetan. Mapa kontzeptual honetan azalduta ikusten den moduan.

Beti esan da Espainia kultura demokratiko urriko estautua dela, ia 40 urteko diktadura baten ondoren 38 urte pasa dira eta oraindik politikari buruz hitz egiteko tabua dago, antzina Falangek onartutako irakasleen eredutik ixiltasuneko eredura pasa gara, non irakaslea ez du politikaren inguruan ezer jakin nahi ezta azaldu ere.

Zer da kultura demokratikoa? Demokrazia bermatzeko dauden baloreak, instituzioak eta jarduerak sustatzea da; ikasleei hauteskundeen funtzionamendua ondo azaltzea, haien eskubideak ondo ezagutzea eta haiek defendatzeko organoak erabiltzen jakitea: Giza Eskubideak, Sindikatuak, Klaseko ordezkaritza eta Eskola Kontseilua adibidez. Guzti hau eskola programetan agertzen da baina praktikan ez da hori ondo ikusten: Giza eskubideak ez dira erreibindikatzen, ikasleak ez dute sindikatuetan lan egiten, klaseko ordezkariak zozketaz aukeratzen dira maiz baita Eskola Kontseiluetan garrantzi gutxiko partehartzea egotea. Hau bultzatzeko ariketak klasean egitea proposatzen dugu baita elkarrizketaren bidez arauak ezartzeko eta arazoak konpontzeko etekina ikusarazi.

Klasean denok ikasi genuen zer den parlamentua, botere legegilea eta betearazlea zer den, gutxi gora behera behitzat. Baina derrigorrezko hezkuntza bete duten zenbat ikaslek azaldu zezaketen nola antolatzen diren parlamentu aulkiak, D'Hont sistema zertan datzan edo abstentzioaren, bozka txuriaren, bozka nuloaren eta baliodun bozkaren arteko aldea eta ondorioak. Non egin du huts sistemak? Programan jarrita badago eta irakasten bada agian irakasteko era izango da, edo hautesle izango direnak sistema ondo ulertzeko interes gutxi agian, Konspiranoikoegia?

Gainera ikusi izan dira demokraziaren eta egiazkotasun historikoaren kontra doazten eskola programak: Espainiako zilegizko aldia ez dela aitzakia hartuz I. eta II. Errepublikak azaltzen ez dituzten eskolak, Quijornako ikastetxe publiko batean antolatutako azoka militarra, non bandera eta ikur naziak eta falangistak saltzen ziren baita Frankoren garaian eraikitako eskola publiko askotan agertzen diren ikur faxistak.

Argi dago hainbat jarrera aldatu egin behar direla eta oraindik bide luzea ibiltzeko dugula estatu demokratiko batean bizitzeko beharrezkoak diren ezagutza eta jarrerak ondo irakasteko. Hori hobetzeko ezinbestekoa dugu irakasleok kultura demokratikoa sustatzeko dugun gaitasuna ezagutzea eta dugun erantzunkizuna onartzea.

Klasean ikasteko egoera aproposena lortzea ez da samurra; ikasgela batean elkareragiten diren faktore eta pertsona askoren arteko oreka baketsua lortzea irakasle askoren desira izango litzateke. Egoera latz asko bizi dira eskolan, irtenbide asko eman zaie, frankismoko eskolako jendaurreko zigor fisikoetatik, zigor posmodernoetara. Hala ere ikasgela askotako giroa txarra izaten da, etengabeko begirune faltei amaiera eman izan gabe. Horrelakoetan irakasle askok geure buruari irtenbide magikoa non dagoen galdetzen diogu. Argi izan behar da klaseko bizikidetzan arazoak beti egongo direla, handiagoak edo txikiagoak, baina ez da inoiz egoera perfekturik izan. Hau kontuan hartuta “diziplina” eta zigor kontzeptuak analisatuko ditugu.

Harluxet Hiztegi Entziklopedikoaren esanetan: “Zigor”:
iz. 1. Makila luze eta mehea. 2. Jotzeko erabiltzen den makila edo bestelako tresna malgua. 3. Hutsegite edo delituren baten ordainetan, horretarako esku duenak ezarritako betebeharra. 4. PSIKOL. Laboratorioan egiten diren ikaskuntzari loturiko saioetan, erantzun jakin bati jarraitzen zaion estimulu mingarri edo ezatsegina, antzeko egoeretan aipatuerantzuna berriz ematea galarazteko. [...]

Definizio honetatik abiatuta zigorraren bi definizioen arteko erlazioa analizatu behar da. Zigorra hutsegite baten ordainetan bete behar den betebeharra izan daiteke, baita makila luze eta mehea edo estimulu mingarri edo desatsegina. Hiru adiera hauetatik “zigor” hitzaren irudi negatiboa ondorioztatu genezake. Opari hitzaren esanahia ikusiko bagenu zigorretik oso urrun egongo zen definizioarekin topatuko ginateke, nahiz eta opariak eta zigorrak errealitate berdin baten bi muturrak izan.
Haurrak heztean ezartzen zaizkien helburuei nola aurre egiten dituzten arabera emaitza onak edo txarrak izan dituztela ondorioztatzen da. Psikologo konduktisten tesien ondorioz umeak estimuluen bitartez erantzuten dute, pentsamolde horren ondorioz kanpotik ematen zaizkien estimuluen bidez aurretik ezarritako ibilbide baten barnetik zuzentzen saiatzen diren irakasle eta guraso ugari dira, are gehiago, oparien eta zigorren bitartez hezteko korrontea zabalduenetarikoa dela esan genezake.

Metodo honetan zerbait ondo ez doala ondorioztatzea ez da zaila: Metodo honi jarraituz emandako klase gehienetan umeak dituzten beharrei erantzun aproposa emateko ezintasuna ageri da. Irakasleak klaseko xedeak betetzeko ezintasuna errefortzuen erabilerari atxikitzea akats bat izango zen, faktore anitz porrotean esku hartzen dute eta ezin da ikuspuntu "multipolar"hau ahaztu. Hildo honetatik jarraituz hezkuntza sistemaren egitura osoaren porrota aletu genezake baina ez da gaurko mintzagaia.

Konduktisten taktika haurren nahia eta beharrak estimuluen bidez kontrolatzea da. Haurrak aurretik definitutako bidean zehar ibiltzen bada oparia ematea proposatzen dute, bidetik aterata, aldiz, zigorra ezartzea. Opariak eta zigorrak ondo edo gaizki egindako ekintzarekin erlazioa izan ohi dira eta horregatik klasean giro zehatz batera moldatzeko teknika honek ez ditu haren xedeak betetzen: Haurrak ez ditu betebeharrak egiten edo bizikidetza aproposa eramaten bere beharrak edo nahiak direlako, kanpoko opari bat lortzeko edo zigor desatzegina saihesteko baizik. Konduktisten metodoa behin eta berriz aplikatuz kanpoko estimuluen beharra duten haurrak hezten dira, etorkizunean arauak (arau sozialak, gizalegeak, trafiko legeak, talde konpromezua etab.) goiko gainbegiratzerik gabe eta etengabeko estimulatzerik gabe beteko ez dituztenak, arauen barneraketan alienazio bat egon delako, ekintzak kanpo estimuluengatik egiten direlako, ez barne behar eta betebeharrengatik.

Metodo konduktista puruaren erabilera kritikatzea pedagogiarentzako ona da baina muturreko pentsamoldeek askotan egiten dutena egoera batetik kontrakora pasatzea da, horregatik haurren estimulazioa kritikatzen ez dela azpimarratu behar da, ekintzarekin erlazionatu gabeko opari eta zigor negatiboak kritikatzen da. Errefortzu negatiboak eta zigor negatiboak badira haien bertsio positiboa ere egongo dela ondorioztatu behar da. Hauetan dago gakoa, jarrera positibo edo negatiboarekin erlazionatuta dagoen ekintza (harekin hitz egitea, zorionak ematea, patiora ateratzeko treneko makinista izatea etab.), egindakoaren onura edo kalteen gogoeta dakarrena, haurrak haien ekintzekin lotura sortzea ekarriko duena. Gogoeta hauetatik haurra haren etorkizunaren jabe izatea dakarren pentsamoldea garatzen da, bakoitza bere ekintzen ondorio positibo eta negatiboak ezagutzea eta onartzea.

Txiste konduktista, gainera ingelesez "Mmmm, Pavlov... Pavlov... Pavlov... izen hori aditzera ematen dit / kanpaina bat jotzen du"

Etengabeko Formakuntzaren inguruko lanerako gure taldeak aukeratu duen gaia hau da:

Klasean ordena eta diziplina nola mantendu, era positibo batean irakaslearekiko eta beste ikaskideekiko errespetua lantzeko eta ahal den neurrian zigorrik gabe klasean giro ona lortzea.

Irakasleak izango garela abiapuntua hartuta eta klaseetako errealitatea askotan gatazkatsua delako errespetu faltei aurre egiteko metodologiak aztertu nahi ditugulako.

Gure heziketan hainbat trataera ezberdin ikusi ditugu, emaitza hobeak eta txarragoak izan zituztenak baina ikasleen ikuspuntutik batzuk etikoki zalantzagarriak. Nola hezi etikoki? Klasean sortzen diren arazoak guztion artean nola aurre egin?

Aurreko astean egindako elkarrezketetan lortutako ideiak amankomunean jarri ondoren kontzeptu mapa hau eraiki dugu. Honetan oso argi ikusten dira hezkuntzan dauden arazoak eta horiei aurre egiteko proposatzen ditugun irtenbideak.

Halpern, D. F., Eliot, L., Bigler, R. S., Fabes, R. A., Hanish, L. D., Hyde, J., Liben, L. S., et al. (2011). The Pseudoscience of Single-Sex Schooling. Science, 333(6050), 1706 –1707. doi:10.1126/science.1205031, Kruse, A.-M. (1992). ¿Cómo pueden ayudar a las chicas las experiencias escolares? ¿Pueden ser las instituciones para un solo sexo y las agrupaciones dentro de escuelas mixtas parte de la solución? Desde las mujeres: modelos educativos, coeducar/segregar? (or. 55–84). Universidad de Granada. eta Ballarin, P. (d. g.). El mito de la coeducación. testuak kontzeptu mapa baten bidez konparatu ditugu Bubbl.us zerbitzuaren bitartez. Testuen analisiaren ondoren honen ideia nagusiak atera ditugu, kontzeptu mapara pasatu eta elkarren artean semantikoki lotu.


Irudiak handian ikusteko klikatu.

 

   Pigmalion efektua ez da txarra, hor dago, jendeak guregan itxaropenak ditu. Ezinezkoa da hau gelditzea, gure garunak aurreiritziak sortzen ditu nahitaez, kutxa ezberdinetan sailkatzen dugu errealitatea hau hobeto ulertzeko. Irakasle bat klasean sartzen denean ikusten dituen ikasleak berehala sailkatzen ditu, aurreiritzi batzuk sortu baita itxaropen batzuk:

Tasak igotzen ari dira unibertsitateetan, LOMCE legea gainean dugu, hezkuntzaren pribatizazioari ateak irekiko dituena (Eskola rankingak, publizitatea testu liburuetan etc). Behin ezagutu genuen hezkuntza sistema negozio bat bihurtzen ari dira. (Beti hitz egiten dugu hirugarren pertsonan, haiek, kapitalistek, gehiengoen bozkekin legitimatuak). Beste estatu batzuetan unibertsitatearen merkatarizazioa aurreratuago dago (Amerikako Estatu Batuetan edo Erresuma Batuan), ikasleak neurrigabeko tasei aurre egiteko bankuen "laguntzaz" zorpetzen dira.

Unibertsitaterako matrikula egitean idazkaritzan panfleto honekin topa egin genuen:


Hasieran ez genion garrantzia eman, bat hartu ikasle sindikatuko norbaitek aprobetxagarria izan zezakeelakoan. Bat-batean kanpaina bat burura etorri zitzaigun. Iragarkiaren hipokresiari buelta ematea, emakume irribarretsu horren atzean zegoen errealitate krudela erakustea. Izan ere hipobekak (Bekak murrizten direnean bankuek ateratzen dituzten ikasle kredituak) laguntza bat bezala aurkezten dizkigute benetan bankuentzako beste diru-iturri bat baino ez direnean.

Espainia oso katolikoa dela esan da beti. Metodo pedagogiko tradizionala gurutzean eta zigorrean oinarrituta izan zen orain duela gutxi arte. Eskoletan gurutzea zegoen, pasilloetatik apaizak, fraideak edo mojak ibiltzen ziren eta klasean otoitz egitea derrigorrezkoa. 39 urteko diktadura nazionalkatoliko baten ondoren estatua 'demokratizatu' egin zen eta gure lagun europarren modura laizismoaz hitz egiten hasi ginen.Gizartea eraldatzeko prozesua oso motela da, elizari eskoletan duen boterea kentzea oso zaila baita jendeak barneratzea ikasgela baten eta eliza baten arteko aldea.

Askotan klasekideekin laizismoaz hitz egitean 'Espainiako kontua duk hori' erantzun digute, Euskal Herrian oso progresistak garela eta gure eskoletan erlijioa ikastea aukerazkoa izatearekin asebete zeuden. 16 urterekin ikasle mugimendu baten kanpaina batean Mickey Mouse gurutziltzatuak jarri genituen klaseetan, eskola publiko batean klase batzuetan kristoari begira ikasi behar genuelako. Nahiz eta fotokopia ebaki batzuk baino ez ziren, institututik kanporatuak izan ginen pare bat ikasle, askatasun erlijiosoaren kontra egiteagatik. Borroka instituzionaleko aste baten ondoren institutuan berriz onartuak izan ginen eta burumakur erlijioko irakasleari barkamenak eman behar izan genizkion, nahiz eta gure Mickey Mouse-ak haren kristoa bezain errespetagarriak iruditu.

 Orduan konturatu ginen zelako aurkariaren kontra ari ginen. Larunbat goizetan Eitb-n marrazki bizidunen ondoren mezak jartzen zituen estatuak, unibertsitate kurtsoak meza batekin hasten dituen estatua, Erlijio ikasgaia eskaintzen zuen estatua, laikoa ez zen eta izan nahi ez zuen estatua. ¿Baina nola borroka dezakegu eskola eta eliza banandua nahi dugunok? Ikonoklasia erlijioso tradizio handiko herrialde honetan laizismoa eta antiklerikalismoa nahasten dira, gurutzeak eskolatik at nahi izatea eliza bat erretzearekin elkartzen dira eta haien erlijio askatasunaren kontra goazela atxikitzen zaigu.

'Estudiantes En Movimiento' hezkuntza publikoaren aldeko ikasle sareak 'Prezi' bat egin dute Hezkuntza Ministerioak proposatzen duen LOMCE-a azaltzen; haren elitismoa, sexismoa eta merkantilizazioa etab. ezagutzera ematen.

Interaktiboa den diapositiba sistema dugu Prezi, zoom-en, kamera mugimentuen eta irudien bidez diapositiben aspertzeari aurre egiten diona. Prezi-a sortzeko weborria.